Blog: In taal brengen wij tot uitdrukking wat onze gedachten en gevoelens zijn…

Gedachten zijn, niet altijd doordacht, waarneembaar in onze taal. Als in ons denken de scherpte ontbreekt, dan gebruiken wij taal waarin de scherpte ontbreekt. Als wij maximale graden van vrijheid nastreven, dan gebruiken wij taal waarin niets concreet wordt gemaakt. Als wij niet overtuigd zijn van ons product, dan reizen onze eigen bezwaren mee in onze taal. Voor de geoefende luisteraar blijft niets verborgen…

In taal brengen wij tot uitdrukking wat onze gedachten en gevoelens zijn. Niet altijd zijn gedachten zo doordacht dat wij deze in heldere bewoordingen kunnen overdragen. Nog lastiger wordt het als er gevoelens in het spel zijn. Het begrijpen en onder woorden brengen van gevoelens van onszelf of de gevoelens van de ander maakt het er niet makkelijker op, zeker niet als emoties ook nog eens hoog oplopen.

“Het enige moment waarop je echt communicatie hebt is als twee mensen de taal even goed of even slecht spreken.”

In taal sluipen vaagheden die de realisatie van doelen in gevaar brengen als zij niet worden uitgedaagd. Voor de geoefende luisteraar is taal een prachtig meetinstrument om te achterhalen wat het niveau is waarop gesprekken worden gevoerd. Als wij tijdens gesprekken het beste uit elkaar willen halen, dan geven wij respectvol terug wat wij waarnemen in het taalgebruik van de ander en vragen om verduidelijking. De praktijk blijkt telkenmale weerbarstiger.

Als bijvoorbeeld wordt gezegd “Een klein ogenblik” dan zijn dit in één zin drie overtredingen die schreeuwen om aandacht…
Want wat is de betekenis van “Een”, is dat één enkele of is een meer overdrachtelijk bedoeld en gaat het om de woorden “klein” en “ogenblik”? Hoe klein is het woord “klein” werkelijk, en zeker in combinatie met het woord “ogenblik” want een “ogenblik” is van zichzelf al “klein”. Dus moet het hier wel gaan over iets heel kleins… Alleen blijkt de werkelijkheid een andere, want slechts zelden is “een ogenblik” in werkelijkheid “klein” en een “klein ogenblik” nog kleiner. We weten het en accepteren het.

Een ander voorbeeld is “het management moet het voorbeeld geven”. Een zin met ten minste vier overtredingen. Want wie wordt precies bedoeld met “het management” en is dat één persoon of zijn dat er meer? Het management “moet” iets, maar stel dat zij “het” niet niet doe(t)(n), wat gebeurt er dan? En wat wordt precies bedoeld met “voorbeeld” en hoe gaat “het voorbeeld geven” precies in zijn werk? Vaagheden die ervoor zorgen dat de uitspraak multi-interpretabel is waardoor de uitspraak meerdere betekenissen krijgt. Hoe klinkt het als we zouden zeggen “Als Hans en Henk laten zien wat zij bedoelen met respect tonen, dan kan ik dat voorbeeld zelf ook toepassen.”

Vaagheden in taal uitdagen is topsport, want wat ik geloof is ook nog eens afhankelijk van wat ik de ander zie doen. Hanteer ik zelf ook nog eens overwegend beeldend taalgebruik, dan zal wat ik zie doorslaggevend zijn ten opzichte van wat ik hoor of voel. Hoor ik de ander empathisch spreken en ik zie op zijn of haar gelaat geen betrokkenheid, dan is wat er is gezegd… niet echt.
Wat zou er gebeuren als je respectvol zou teruggeven “ik hoor je zeggen dat je het vervelend vindt, ik wil dat graag van je aannemen, alleen ik zie je tegelijkertijd naar boven kijken. Wat is de betekenis van wat ik zie? Hoe mooi kan het zijn…

“Een andere taal is een andere kijk op het leven.”

Leave a Response