Blog: Hoe ons brein ons positieve gedrag beloont…

In de organisaties waar Meesters van Schier waarde toevoegt krijgen wij nog wel eens vragen over de snelheid waarmee verandering inzet. Wat wij vanuit ‘De kunst van leren kijken’ zien is; dat na een periode van ‘zeggen waar het op staat’, er meer wrijving in de onderneming ontstaat wat kan oplopen, er meer beweging komt die anders is dan anders, beperkingen zichtbaar worden, mensen zich meer uitspreken, zich na verloop van tijd professioneler uiten, zich meer kwetsbaar durven opstellen, hun gesprekken meer beheersen, strategischer opereren, machtsverhoudingen duidelijker worden en verschuiven, er meer conceptmatig wordt gedacht, meer structuur ontstaat, mensen meer in hun kracht komen te staan, resultaten toenemen.

Hoe komt het dat er op microniveau ogenschijnlijk weinig verandert en tegelijkertijd zaken meer op hun plek vallen? De kunst van leren kijken!

Veel van ons leren gebeurt onbewust (impliciet), denk bijvoorbeeld aan de topsporter die door een kleine aanpassing in het dagelijkse ritme van eten en bewegen na verloop van tijd verandering ziet ontstaan. Hij of zij wordt mentaal sterker, fysiek sterker, krijgt meer focus, meet betere prestaties. Verandering verloopt bij impliciet leren langzaam. De hersenen leggen nieuwe neurale netwerken aan, ook wel neuroplasticiteit genoemd. Door het vele doen worden deze versterkt. ‘God’s gift’ in de evolutie van ons brein.

Vanuit ons oudste reptielenbrein hebben wij geleerd om op drie manieren te reageren; vechten, vluchten of stil liggen. Het limbisch systeem, ook wel hormonale brein, maakte het mogelijk emoties te onderscheiden en door de ontwikkeling van spiegelneuronen hebben wij emoties leren herkennen bij anderen. Dit sociaal overlevingsmechanisme gaf ons de mogelijkheid om sociale banden aan te gaan met anderen. Later gaf onze cortex en nog later de neocortex ons inzicht en overzicht en stelde ons in staat om complexe afwegingen te maken. De cortex dempt daarmee iedere dag prikkels uit het hormonale brein, wat bij de meeste van ons leidt tot sociaal aangepast gedrag ofwel ‘verstandig reageren’. U raad het al, wat de een verstandig vindt, vindt de ander juist onverstandig. Door deze ‘meningen’ te delen ontstaan er nieuwe inzichten, die vaak kwalitatief beter zijn dan de inzichten van ieder afzonderlijk ofwel ‘één en één is drie’.

Iedere dag ontvangen wij duizenden prikkels uit onze omgeving, veel van deze prikkels zorgen er voor dat ons brein wordt gealarmeerd, dit gebeurt met de aanmaak van chemische stoffen als adrenaline. Ons lichaam wordt in verhoogde paraatheid gebracht en is klaar om te reageren. Is ons gedrag succesvol dan beloont de nucleus accumbens in ons brein ons met de aanmaak van dopamine, waardoor wij het gedrag blijven doen. Leidt ons gedrag tot afwijzing, dan wordt de dopamine productie geremd en neemt het gedrag af. Dit mechanisme zorgt ervoor dat wij ons fysiek en mentaal ontwikkelen met als beloning dat wij beter en succesvoller worden in hoe wij het doen. U zult begrijpen dat dit enige tijd vraagt, waarvan we in de topsport accepteren dat een sportman of vrouw vier jaar nodig heeft om die gouden plak te bemachtigen. In het bedrijfsleven verwachten we dat deze ontwikkeling zich in weken of maanden voltrekt.

Dat maakt dat cultuurverandering in organisaties om een ‘lange adem’ vragen, uithoudingsvermogen dus. Weg van de snelle ‘korte klappen’ naar een meer gefundeerd voortdurend bijstellen van gedrag in de onderneming. Dagelijks alert zijn op wat er speelt, gedrag voortdurend toetsen aan nieuwe uitgangspunten en nieuwe principes, opgedaan op de ‘plek der moeite’, aanspreken totdat vanuit nieuwe neurale netwerken het denken verandert en gedrag inslijt. Willen veranderen is topsport bedrijven vanuit vitaliteit en een lange termijn visie!

Meesters van Schier

Leave a Response